Yüksekte Çalışma Eğitimi
Yüksekte Çalışma Eğitimi, düşme sonucu yaralanma veya ölüm riski bulunan her türlü alanda yapılan çalışmalarda, çalışanların güvenliğini sağlamak amacıyla verilen, teorik ve uygulamalı bilgi ve becerileri kapsayan zorunlu bir İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) eğitimidir.
Bu eğitim, özellikle inşaat, bakım-onarım, enerji, telekomünikasyon ve endüstriyel tesisler gibi çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde hayati öneme sahiptir.
1. Yasal Dayanak ve Tanım
Yasal Zorunluluk:
- 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (Madde 17): İşverenlerin, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyenleri çalıştırmamasını emreder. Yüksekte çalışma, bu kapsamdaki temel eğitimlerden biridir.
- İlgili Yönetmelikler: Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği yüksekte çalışma ile ilgili teknik ve eğitim şartlarını detaylıca belirler.
Yüksekte Çalışma Tanımı:
Mevzuatta genellikle seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin oluşabileceği her türlü alanda yapılan çalışma yüksekte çalışma olarak kabul edilir. Bu tanım, belirli bir metre sınırından ziyade, düşme riskinin olduğu her seviyeyi kapsar.
2. Eğitimin Amacı ve İçeriği
Eğitimin Temel Amacı:
- Düşme kaynaklı iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek.
- Çalışanlara, yüksekte güvenli çalışmanın prensiplerini, riskleri tanıma ve doğru kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanma becerisini kazandırmak.
- Acil durumlarda kurtarma prosedürlerini uygulamayı öğretmek.
Eğitim Konuları (Teorik ve Uygulamalı):
| Bölüm | Konu Başlıkları |
| Teorik | Yasal Mevzuat, Düşme Durdurma Sistemleri ve Önleme Hiyerarşisi, Yüksekte Çalışma Riskleri, Ankraj Noktaları Seçimi, Toplu Koruma Yöntemleri (İskele, Korkuluk, Güvenlik Ağı) ve Kişisel Koruyucu Donanımlar (Tam Vücut Kemer Sistemi, Şok Emiciler). |
| Pratik | KKD Kullanımı: Paraşüt tipi emniyet kemerinin doğru giyilmesi ve ayarlanması. Bağlantı Teknikleri: Yatay ve dikey yaşam hatlarının (güvenlik halatlarının) oluşturulması, güvenli tırmanma ve iniş teknikleri. Ekipman Kontrolü: KKD’lerin günlük ve periyodik kontrolü, bakımı ve saklanması. Acil Durum: Askıda kalma şoku (suspension trauma) ve askıda kalan kişiyi kurtarma yöntemleri. |
E-Tablolar’a aktar
3. Eğitim Süresi, Belgelendirme ve Geçerlilik
- Eğitim Süresi: Eğitimin süresi genellikle 1 gün (minimum 8 saat) olarak planlanır ve teorik ve uygulamalı bölümlerden oluşur. Ancak, işin niteliğine göre ileri seviye uygulamalı eğitimler 2 veya daha fazla güne çıkabilir.
- Eğitim Verenler: Bakanlık onaylı eğitim kurumları, OSGB’ler (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri) veya bu konuda yetkili, sertifikalı İş Güvenliği Uzmanları tarafından verilebilir.
- Belgelendirme: Eğitim sonunda yapılan sınavda (çoğu zaman %70 ve üzeri) başarı sağlayan çalışanlara Yüksekte Çalışma Eğitimi Sertifikası verilir. Bu sertifika, çalışanın özlük dosyasında saklanması gereken zorunlu bir belgedir.
- Geçerlilik Süresi ve Yenileme: Yüksekte Çalışma Eğitimi sertifikasının geçerlilik süresi genellikle 2 yıl olarak kabul edilir. Ancak, çok tehlikeli sınıftaki işlerde ve/veya değişen ekipman, teknoloji veya mevzuat durumlarında eğitimin düzenli aralıklarla (yılda bir veya iki yılda bir) yenilenmesi ve tekrarlanması şiddetle önerilir.